Chớm hè, cần đề phòng bệnh viêm não Nhật Bản

      -
  • gplus
  • pinterest
- Hè đến cũng là thời điểm nhiều bệnh do muỗi truyền xuất hiện, trong đó cần cảnh giác với bệnh viêm não Nhật Bản (VNNB).
Chớm hè, cần đề phòng bệnh viêm não Nhật Bản

Hè đến cũng là thời điểm nhiều bệnh do muỗi truyền xuất hiện, trong đó cần cảnh giác với bệnh viêm não Nhật Bản (VNNB). Đây là một bệnh nhiễm virut cấp tính ở thần kinh trung ương nên có nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời (20-30% số bệnh nhân có triệu chứng viêm não bị tử vong, 30-50% những người sống sót tiếp tục có biểu hiện rối loạn thần kinh, nhận thức, hoặc triệu chứng tâm thần). Nguy hiểm là vậy nhưng bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu các bậc phụ huynh chú ý.


Phương thức truyền bệnh

Virut gây VNNB là một flavivirus, được truyền sang người qua vết đốt của muỗi bị nhiễm bệnh, thường là muỗi vằn. Các loài chim hoang dã (diệc, liếu điếu...) là ổ chứa virut chủ yếu trong thiên nhiên và lợn là ổ chứa quan trọng nhất trong súc vật nuôi gần người. Con người thường chỉ là ký chủ ngẫu nhiên của virut. Đường lây là đường máu, qua trung gian truyền bệnh là muỗi Culex. Ở Việt Nam, loại muỗi Culex tritaeniorhynchus sinh sản mạnh vào mùa hè (nhất là từ tháng 3 đến tháng 7), hoạt động mạnh vào buổi chập tối. Loại muỗi này có mật độ cao ở vùng đồng bằng và trung du, nó là trung gian truyền bệnh VNNB chủ yếu bệnh ở nước ta. Sức thụ bệnh cao với trẻ em dưới 10 tuổi. Người lớn tỷ lệ có kháng thể cao do vậy ít mắc bệnh hơn.


Trên lâm sàng có các thể VNNB như: thể điển hình, thể màng não, thể ẩn, thể liệt hành tủy, thể cụt, thể liệt mềm giống bại liệt.Đường lây truyền bệnh VNNB.


Đường lây truyền bệnh VNNB.


Thể điển hình của VNNB

Thời kỳ nung bệnh: Kéo dài từ 5-14 ngày, trung bình là 1 tuần.


Thời kỳ khởi phát: Bệnh khởi phát rất đột ngột bằng sốt cao 39-40°C hoặc hơn. Bệnh nhân đau đầu, đặc biệt là vùng trán, đau bụng, buồn nôn và nôn. Ngay trong 1-2 ngày đầu của bệnh đã xuất hiện cứng gáy, tăng trương lực cơ, rối loạn sự vận động nhãn cầu. Về tâm thần kinh có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức. Những ngày đầu phản xạ gân xương tăng, sung huyết giãn mạch rõ. Ở một số trẻ nhỏ tuổi, ngoài sốt cao có thể thấy đi lỏng, đau bụng, nôn giống như nhiễm khuẩn - nhiễm độc ăn uống.


Thời kỳ toàn phát (từ ngày thứ 3-4 đến ngày thứ 6-7 của bệnh): Bước sang ngày thứ 3-4 của bệnh, các triệu chứng của thời kỳ khởi phát không giảm mà lại tăng lên. Từ mê sảng kích thích, u ám lúc đầu, dần dần bệnh nhân đi vào hôn mê sâu dần. Các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật cũng tăng lên: vã nhiều mồ hôi, da lúc đỏ, lúc tái, rối loạn nhịp thở và tăng tiết trong lòng khí phế quản, do vậy khi nghe phổi có thể thấy nhiều ran rít, ran ngáy và cả ran nổ. Mạch ở bệnh nhân thường nhanh và yếu. Các dây thần kinh sọ não cũng bị tổn thương, đặc biệt là các dây vận nhãn (III, IV, VI) và dây VII. Rối loạn trung khu hô hấp dẫn tới thở nhanh nông, xuất tiết nhiều ở khí phế quản và có thể thấy viêm phổi đốm hoặc viêm phổi thùy.


Thời kỳ lui bệnh (từ ngày thứ 7, 8 trở đi): Thông thường bước sang tuần thứ 2, hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc và hội chứng não - màng não giảm dần. Tuy nhiên các tổn thương thần kinh khu trú lại rõ hơn trước. Bệnh nhân có thể bại và liệt chi hoặc liệt các dây thần kinh sọ não hoặc rối loạn sự phối hợp vận động... Thời kỳ này có thể xuất hiện những biến chứng sớm như: viêm phế quản, viêm phổi hoặc viêm phế quản - phổi do bội nhiễm; viêm bể thận, bàng quang do phải thông đái hoặc đặt sonde dẫn lưu; loét và viêm tắc tĩnh mạch do nằm và rối loạn dinh dưỡng...


Biến chứng và di chứng

Từ cuối tuần thứ 2 trở đi là thời kỳ của những biến chứng và di chứng muộn. Những biến chứng muộn có thể gặp là: phế viêm, viêm bể thận - bàng quang, loét nhiễm khuẩn, rối loạn giao cảm, rối loạn chuyển hóa. Những di chứng muộn có thể xuất hiện sau vài năm hoặc thậm chí hàng chục năm mà thường gặp là động kinh và Parkinson.


Lời khuyên của thầy thuốc

Đây là bệnh do virut gây ra nên hiện nay không có phương pháp điều trị đặc hiệu mà chủ yếu là điều trị triệu chứng, bao gồm chống phù não, an thần chống co giật, kiểm soát nhiệt độ, hỗ trợ tuần hoàn, hô hấp, ngăn ngừa bội nhiễm và dinh dưỡng, chống loét... Điều quan trọng là bệnh phải được điều trị tại cơ sở y tế chuyên sâu.


VNNB do muỗi truyền là bệnh nguy hiểm vì tỷ lệ tử vong cao, để lại di chứng thần kinh nặng nề. Biện pháp phòng bệnh tốt nhất là tiêm phòng, tuy nhiên nếu chỉ tiêm một mũi thì không có hiệu lực bảo vệ. Tiêm đủ 2 mũi hiệu lực bảo vệ đạt trên 80%; tiêm đủ 3 mũi đạt 90-95% trong khoảng 3 năm. Ngoài ra, người dân cần chú ý vệ sinh môi trường, giữ gìn nhà ở sạch sẽ, vệ sinh chuồng trại để muỗi không có nơi trú đậu. Nên ngủ màn, không cho trẻ em chơi gần chuồng gia súc, đặc biệt lúc chập tối đề phòng muỗi đốt. Khi có dấu hiệu sốt cao cùng với các triệu chứng tổn thương hệ thần kinh trung ương như đau đầu, đặc biệt là vùng trán, đau bụng, buồn nôn và nôn, xuất hiện cứng gáy... cần đưa trẻ ngay đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.



Ở nước ta, theo thông báo của một số cơ sở điều trị, tỷ lệ tử vong do VNNB đã giảm còn khoảng 10%. Tử vong thường xảy ra trong 7 ngày đầu khi bệnh nhân có hôn mê sâu, co giật và những triệu chứng tổn thương hành não dẫn đến rối loạn hô hấp, tim mạch trầm trọng. Tử vong ở giai đoạn sau chủ yếu do các biến chứng đặc biệt như: viêm phổi, suy kiệt... Những bệnh nhân qua khỏi có thể để lại những di chứng suốt đời mà hay gặp là rối loạn tâm thần. Vì vậy, tiêm phòng vắc-xin VNNB là biện pháp phòng ngừa tốt nhất. Có thể sử dụng cho mọi lứa tuổi, ưu tiên cho trẻ từ 1-5 tuổi trong vùng có dịch lưu hành. Liều tiêm: trẻ dưới 36 tháng tuổi: 0,5ml/liều; trên 36 tháng tuổi: 1ml/liều. Tạo miễn dịch cơ bản là 3 liều: liều thứ 2 cách liều thứ nhất 2 tuần; liều thứ 3 cách liều thứ hai 1 năm. Tiêm nhắc lại: 3 năm tiêm 1 liều 1ml để duy trì miễn dịch (tiêm dưới da vào cơ delta ).


BS. Trần Kim Anh


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Chớm hè, cần đề phòng bệnh viêm não Nhật Bản

- Hè đến cũng là thời điểm nhiều bệnh do muỗi truyền xuất hiện, trong đó cần cảnh giác với bệnh viêm não Nhật Bản (VNNB).


Chom he, can de phong benh viem nao Nhat Ban


- Hè dén cũng là thòi diẻm nhièu bẹnh do muõi truyèn xuát hiẹn, trong dó càn cảnh giác vói bẹnh viem não Nhạt Bản (VNNB).


Hè dén cũng là thòi diẻm nhièu bẹnh do muõi truyèn xuát hiẹn, trong dó càn cảnh giác vói bẹnh viem não Nhạt Bản (VNNB). Day la mot benh nhiem virut cap tinh o than kinh trung uong nen co nhieu bien chung nguy hiem neu khong duoc dieu tri kip thoi (20-30% so benh nhan co trieu chung viem nao bi tu vong, 30-50% nhung nguoi song sot tiep tuc co bieu hien roi loan than kinh, nhan thuc, hoac trieu chung tam than). Nguy hiem la vay nhung benh hoan toan co the phong ngua neu cac bac phu huynh chu y.


Phuong thuc truyen benh

Virut gay VNNB la mot flavivirus, duoc truyen sang nguoi qua vet dot cua muoi bi nhiem benh, thuong la muoi van. Cac loai chim hoang da (diec, lieu dieu...) la o chua virut chu yeu trong thien nhien va lon la o chua quan trong nhat trong suc vat nuoi gan nguoi. Con nguoi thuong chi la ky chu ngau nhien cua virut. Duong lay la duong mau, qua trung gian truyen benh la muoi Culex. O Viet Nam, loai muoi Culex tritaeniorhynchus sinh san manh vao mua he (nhat la tu thang 3 den thang 7), hoat dong manh vao buoi chap toi. Loai muoi nay co mat do cao o vung dong bang va trung du, no la trung gian truyen benh VNNB chu yeu benh o nuoc ta. Suc thu benh cao voi tre em duoi 10 tuoi. Nguoi lon ty le co khang the cao do vay it mac benh hon.


Tren lam sang co cac the VNNB nhu: the dien hinh, the mang nao, the an, the liet hanh tuy, the cut, the liet mem giong bai liet.Duong lay truyen benh VNNB.


Duong lay truyen benh VNNB.


The dien hinh cua VNNB

Thoi ky nung benh: Keo dai tu 5-14 ngay, trung binh la 1 tuan.


Thoi ky khoi phat: Benh khoi phat rat dot ngot bang sot cao 39-40°C hoac hon. Benh nhan dau dau, dac biet la vung tran, dau bung, buon non va non. Ngay trong 1-2 ngay dau cua benh da xuat hien cung gay, tang truong luc co, roi loan su van dong nhan cau. Ve tam than kinh co the xuat hien lu lan hoac mat y thuc. Nhung ngay dau phan xa gan xuong tang, sung huyet gian mach ro. O mot so tre nho tuoi, ngoai sot cao co the thay di long, dau bung, non giong nhu nhiem khuan - nhiem doc an uong.


Thoi ky toan phat (tu ngay thu 3-4 den ngay thu 6-7 cua benh): Buoc sang ngay thu 3-4 cua benh, cac trieu chung cua thoi ky khoi phat khong giam ma lai tang len. Tu me sang kich thich, u am luc dau, dan dan benh nhan di vao hon me sau dan. Cac trieu chung roi loan than kinh thuc vat cung tang len: va nhieu mo hoi, da luc do, luc tai, roi loan nhip tho va tang tiet trong long khi phe quan, do vay khi nghe phoi co the thay nhieu ran rit, ran ngay va ca ran no. Mach o benh nhan thuong nhanh va yeu. Cac day than kinh so nao cung bi ton thuong, dac biet la cac day van nhan (III, IV, VI) va day VII. Roi loan trung khu ho hap dan toi tho nhanh nong, xuat tiet nhieu o khi phe quan va co the thay viem phoi dom hoac viem phoi thuy.


Thoi ky lui benh (tu ngay thu 7, 8 tro di): Thong thuong buoc sang tuan thu 2, hoi chung nhiem trung nhiem doc va hoi chung nao - mang nao giam dan. Tuy nhien cac ton thuong than kinh khu tru lai ro hon truoc. Benh nhan co the bai va liet chi hoac liet cac day than kinh so nao hoac roi loan su phoi hop van dong... Thoi ky nay co the xuat hien nhung bien chung som nhu: viem phe quan, viem phoi hoac viem phe quan - phoi do boi nhiem; viem be than, bang quang do phai thong dai hoac dat sonde dan luu; loet va viem tac tinh mach do nam va roi loan dinh duong...


Bien chung va di chung

Tu cuoi tuan thu 2 tro di la thoi ky cua nhung bien chung va di chung muon. Nhung bien chung muon co the gap la: phe viem, viem be than - bang quang, loet nhiem khuan, roi loan giao cam, roi loan chuyen hoa. Nhung di chung muon co the xuat hien sau vai nam hoac tham chi hang chuc nam ma thuong gap la dong kinh va Parkinson.


Loi khuyen cua thay thuoc

Day la benh do virut gay ra nen hien nay khong co phuong phap dieu tri dac hieu ma chu yeu la dieu tri trieu chung, bao gom chong phu nao, an than chong co giat, kiem soat nhiet do, ho tro tuan hoan, ho hap, ngan ngua boi nhiem va dinh duong, chong loet... Dièu quan trọng là bẹnh phải duọc dièu trị tại co sỏ y té chuyen sau.


VNNB do muoi truyen la benh nguy hiem vi ty le tu vong cao, de lai di chung than kinh nang ne. Bien phap phong benh tot nhat la tiem phong, tuy nhien neu chi tiem mot mui thi khong co hieu luc bao ve. Tiem du 2 mui hieu luc bao ve dat tren 80%; tiem du 3 mui dat 90-95% trong khoang 3 nam. Ngoai ra, nguoi dan can chu y ve sinh moi truong, giu gin nha o sach se, ve sinh chuong trai de muoi khong co noi tru dau. Nen ngu man, khong cho tre em choi gan chuong gia suc, dac biet luc chap toi de phong muoi dot. Khi co dau hieu sot cao cung voi cac trieu chung ton thuong he than kinh trung uong nhu dau dau, dac biet la vung tran, dau bung, buon non va non, xuat hien cung gay... can dua tre ngay den co so y te de duoc chan doan va dieu tri kip thoi.



O nuoc ta, theo thong bao cua mot so co so dieu tri, ty le tu vong do VNNB da giam con khoang 10%. Tu vong thuong xay ra trong 7 ngay dau khi benh nhan co hon me sau, co giat va nhung trieu chung ton thuong hanh nao dan den roi loan ho hap, tim mach tram trong. Tu vong o giai doan sau chu yeu do cac bien chung dac biet nhu: viem phoi, suy kiet... Nhung benh nhan qua khoi co the de lai nhung di chung suot doi ma hay gap la roi loan tam than. Vì vạy, tiem phong vac-xin VNNB là biẹn pháp phòng ngùa tót nhát. Co the su dung cho moi lua tuoi, uu tien cho tre tu 1-5 tuoi trong vung co dich luu hanh. Lieu tiem: tre duoi 36 thang tuoi: 0,5ml/lieu; tren 36 thang tuoi: 1ml/lieu. Tao mien dich co ban la 3 lieu: lieu thu 2 cach lieu thu nhat 2 tuan; lieu thu 3 cach lieu thu hai 1 nam. Tiem nhac lai: 3 nam tiem 1 lieu 1ml de duy tri mien dich (tiem duoi da vao co delta ).


BS. Tràn Kim Anh


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

DANH BẠ PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn thuốc

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

ĐỊA CHỈ NHÀ THUỐC

Chi tiết từng ngõ, phố, quận, huyện

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN SỨC KHỎE HỮU ÍCH

Các tin y tế cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Giá Thuốc www.giathuoc.vn Hà Nội, Việt Nam 123 ABC VN-HN 10000 VN ‎0912121212