Vụ đội bóng Thái Lan bị kẹt trong hang đá: Rối loạn stress sau sang chấn, cần chữa trị lâu dài

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
- 13 thành viên của đội bóng Thái Lan bị mắc kẹt trong hang đá đã gây sự chú ý của toàn thế giới trong những ngày qua.
Vụ đội bóng Thái Lan bị kẹt trong hang đá: Rối loạn stress sau sang chấn, cần chữa trị lâu dài

Mặc dù đã được giải cứu thành công nhưng những thành viên của đội bóng sẽ phải đối mặt với một loạt rối loạn về thể chất và tâm lý do phải chịu đựng nhiều ngày trong hang sâu tối, chật hẹp, thiếu oxy, thực phẩm... Một trong những rối loạn về tâm lý mà các thành viên đội bóng dễ gặp phải là rối loạn stress sau sang chấn.


Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD) được đặc trưng bởi sự gia tăng căng thẳng và lo lắng sau khi tiếp xúc với một sự kiện chấn thương tâm lý. Sự kiện chấn thương tâm lý xảy ra khi bệnh nhân là nạn nhân hoặc phải chứng kiến một tai nạn (tai nạn xe hơi, cháy nhà) hoặc tội ác khủng khiếp (giết người), các trận đánh, bị hành hung, bị bắt cóc, bị tra tấn, nạn nhân của một thảm họa tự nhiên (như động đất, sóng thần...), được chẩn đoán là mắc bệnh hiểm nghèo, bị lạm dụng tình dục...


Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD) là các rối loạn phát sinh sau chấn thương tâm lý từ vài tuần đến vài tháng, tối đa là 6 tháng.


Tỉ lệ của PTSD trong cuộc đời là khoảng 8% dân số nói chung, tỷ lệ ở nữ là 10% và ở nam là 4%. Phản ứng của con người đối với stress rất khác nhau. Có bệnh nhân có nhiều triệu chứng, nhưng ngược lại có những bệnh nhân chỉ có một số triệu chứng mà thôi.


Các thành viên của đội bóng cần được sự chăm sóc y tế sau khi được giải cứu thành công.


Các thành viên của đội bóng cần được sự chăm sóc y tế sau khi được giải cứu thành công.


Triệu chứng của PTSD

Các bệnh nhân bị PTSD thường có ba nhóm triệu chứng sau:


Các triệu chứng xâm nhập sau chấn thương: Triệu chứng xâm nhập cổ điển là hồi tưởng, trong đó các cá nhân có thể cảm thấy và hành động như thể chấn thương đang tái diễn. Triệu chứng xâm nhập khác bao gồm những ký ức đau buồn hay những giấc mơ và những phản ứng căng thẳng khi tiếp xúc với các kích thích được liên kết đến các chấn thương. Rối loạn có thể đặc biệt nghiêm trọng và kéo dài khi các stress là do con người gây ra như tra tấn và cưỡng hiếp. Các sự kiện chấn thương tâm lý được sống lại và hành vi của bệnh nhân giống như tại thời điểm xảy ra chấn thương tâm lý. Hoặc khi gặp biểu tượng gợi lại chấn thương tâm lý thì phản ứng tâm lý của bệnh nhân thường rất mạnh mẽ.


Tránh các kích thích liên quan đến chấn thương: Các triệu chứng này bao gồm những cố gắng để tránh các suy nghĩ đến chấn thương, giảm khả năng ghi nhớ các sự kiện liên quan đến chấn thương, cảm giác bị bỏ rơi và không có tương lai. Con người phản ứng lại các sự kiện chấn thương tâm lý này bằng hoảng sợ mãnh liệt, sợ mất sự giúp đỡ hoặc bằng các hành vi kích động, hỗn loạn. Bệnh nhân xa lánh các sự kiện chấn thương, tránh suy nghĩ hoặc thảo luận về chấn thương. Họ luôn có cảm giác thiếu hụt trong tương lai, luôn sợ khó kết hôn, không có con, không có cuộc sống gia đình bình thường...


Tăng các triệu chứng kích thích: Các triệu chứng của tăng kích thích bao gồm mất ngủ, khó chịu, tăng sự cảnh giác và giật mình. Bệnh nhân khó ngủ hoặc khó vào giấc ngủ họ hay cáu gắt quá mức, luôn than phiền khó tập trung chú ý. Đôi lúc họ có các mảng hồi tưởng, nghĩa là nhớ lại miễn cưỡng hoàn cảnh chấn thương tâm lý. Có người than phiền về những cơn ác mộng xuất hiện dai dẳng. Vì thế nhiều người dễ sa vào nghiện rượu và ma túy để tìm cách chóng quên sự kiện chấn thương tâm lý.


Tiến triển và tiên lượng của PTSD

Rối loạn stress sau sang chấn có thể kéo dài từ vài tháng đến hơn 30 năm. Nếu không điều trị, 30% số bệnh nhân khỏi hoàn toàn, 40% có các triệu chứng mức độ nhẹ và 20% có các triệu chứng mức độ vừa, 10% có các triệu chứng mức độ nặng. Sau 1 năm, tỷ lệ tự khỏi là 50%.


Nói chung, trẻ em có khó khăn hơn khi đối phó với sự kiện chấn thương so với người ở độ tuổi trung niên. Ví dụ, khoảng 80% số trẻ em bị bỏng sẽ có triệu chứng của PTSD sau 1 hoặc 2 năm. Trong khi đó, tỷ lệ này ở người lớn chỉ là 30%. Có lẽ, trẻ em chưa có cơ chế đối phó đủ tốt đối với các yếu tố như những lời trêu chọc, lăng mạ gây tổn thương về thể chất và tình cảm như người trưởng thành.


Điều trị PTSD

Điều trị bằng thuốc: Ngày nay, các thuốc chống trầm cảm SSRI được sử dụng rộng rãi trong điều trị PTSD. Hiệu quả tối đa của thuốc xuất hiện sau 12 tuần điều trị. Tuy nhiên như đó nói trên, bệnh PTSD cần được điều trị lâu dài, từ 6 - 18 tháng. Có trường hợp bệnh mạn tính phải điều trị trong nhiều năm. Các thuốc hay dùng là sertralin, fluvoxamin, paroxetin, fluoxetin...


Thuốc chống trầm cảm ba vòng thường dùng là clomipramin. Sau bốn tuần điều trị bằng thuốc chống trầm cảm ba vòng, bệnh nhân giảm trầm cảm, lo âu, ngủ tốt, giảm ác mộng, nhưng các triệu chứng xa lánh không thuyên giảm. Sau 8 tuần điều trị triệu chứng xa lánh mới thuyên giảm rõ rệt.


Liệu pháp tâm lý: Các kỹ thuật khác nhau của liệu pháp nhận thức và hành vi đang được sử dụng rộng rãi trong điều trị bệnh PTSD. Cả liệu pháp hành vi và liệu pháp nhận thức chỉ cho kết quả rõ ràng khi áp dụng điều trị 6 tháng. Nói chung liệu pháp nhận thức và hành vi phải được tiến hành trong một năm mới cho hiệu quả tối đa. Người ta có thể kết hợp với điều trị bằng thuốc để tăng hiệu quả điều trị cho bệnh nhân PTSD.


PGS.TS. Bùi Quang Huy (Chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103)


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Vụ đội bóng Thái Lan bị kẹt trong hang đá: Rối loạn stress sau sang chấn, cần chữa trị lâu dài

- 13 thành viên của đội bóng Thái Lan bị mắc kẹt trong hang đá đã gây sự chú ý của toàn thế giới trong những ngày qua.


Vu doi bong Thai Lan bi ket trong hang da: Roi loan stress sau sang chan, can chua tri lau dai


- 13 thanh vien cua doi bong Thai Lan bi mac ket trong hang da da gay su chu y cua toan the gioi trong nhung ngay qua.


Mac du da duoc giai cuu thanh cong nhung nhung thanh vien cua doi bong se phai doi mat voi mot loat roi loan ve the chat va tam ly do phai chiu dung nhieu ngay trong hang sau toi, chat hep, thieu oxy, thuc pham... Mot trong nhung roi loan ve tam ly ma cac thanh vien doi bong de gap phai la roi loan stress sau sang chan.


Roi loan stress sau sang chan (PTSD) duoc dac trung boi su gia tang cang thang va lo lang sau khi tiep xuc voi mot su kien chan thuong tam ly. Su kien chan thuong tam ly xay ra khi benh nhan la nan nhan hoac phai chung kien mot tai nan (tai nan xe hoi, chay nha) hoac toi ac khung khiep (giet nguoi), cac tran danh, bi hanh hung, bi bat coc, bi tra tan, nan nhan cua mot tham hoa tu nhien (nhu dong dat, song than...), duoc chan doan la mac benh hiem ngheo, bi lam dung tinh duc...


Roi loan stress sau sang chan (PTSD) la cac roi loan phat sinh sau chan thuong tam ly tu vai tuan den vai thang, toi da la 6 thang.


Ti le cua PTSD trong cuoc doi la khoang 8% dan so noi chung, ty le o nu la 10% va o nam la 4%. Phan ung cua con nguoi doi voi stress rat khac nhau. Co benh nhan co nhieu trieu chung, nhung nguoc lai co nhung benh nhan chi co mot so trieu chung ma thoi.


Cac thanh vien cua doi bong can duoc su cham soc y te sau khi duoc giai cuu thanh cong.


Cac thanh vien cua doi bong can duoc su cham soc y te sau khi duoc giai cuu thanh cong.


Trieu chung cua PTSD

Cac benh nhan bi PTSD thuong co ba nhom trieu chung sau:


Cac trieu chung xam nhap sau chan thuong: Trieu chung xam nhap co dien la hoi tuong, trong do cac ca nhan co the cam thay va hanh dong nhu the chan thuong dang tai dien. Trieu chung xam nhap khac bao gom nhung ky uc dau buon hay nhung giac mo va nhung phan ung cang thang khi tiep xuc voi cac kich thich duoc lien ket den cac chan thuong. Roi loan co the dac biet nghiem trong va keo dai khi cac stress la do con nguoi gay ra nhu tra tan va cuong hiep. Cac su kien chan thuong tam ly duoc song lai va hanh vi cua benh nhan giong nhu tai thoi diem xay ra chan thuong tam ly. Hoac khi gap bieu tuong goi lai chan thuong tam ly thi phan ung tam ly cua benh nhan thuong rat manh me.


Tranh cac kich thich lien quan den chan thuong: Cac trieu chung nay bao gom nhung co gang de tranh cac suy nghi den chan thuong, giam kha nang ghi nho cac su kien lien quan den chan thuong, cam giac bi bo roi va khong co tuong lai. Con nguoi phan ung lai cac su kien chan thuong tam ly nay bang hoang so manh liet, so mat su giup do hoac bang cac hanh vi kich dong, hon loan. Benh nhan xa lanh cac su kien chan thuong, tranh suy nghi hoac thao luan ve chan thuong. Ho luon co cam giac thieu hut trong tuong lai, luon so kho ket hon, khong co con, khong co cuoc song gia dinh binh thuong...


Tang cac trieu chung kich thich: Cac trieu chung cua tang kich thich bao gom mat ngu, kho chiu, tang su canh giac va giat minh. Benh nhan kho ngu hoac kho vao giac ngu ho hay cau gat qua muc, luon than phien kho tap trung chu y. Doi luc ho co cac mang hoi tuong, nghia la nho lai mien cuong hoan canh chan thuong tam ly. Co nguoi than phien ve nhung con ac mong xuat hien dai dang. Vi the nhieu nguoi de sa vao nghien ruou va ma tuy de tim cach chong quen su kien chan thuong tam ly.


Tien trien va tien luong cua PTSD

Roi loan stress sau sang chan co the keo dai tu vai thang den hon 30 nam. Neu khong dieu tri, 30% so benh nhan khoi hoan toan, 40% co cac trieu chung muc do nhe va 20% co cac trieu chung muc do vua, 10% co cac trieu chung muc do nang. Sau 1 nam, ty le tu khoi la 50%.


Noi chung, tre em co kho khan hon khi doi pho voi su kien chan thuong so voi nguoi o do tuoi trung nien. Vi du, khoang 80% so tre em bi bong se co trieu chung cua PTSD sau 1 hoac 2 nam. Trong khi do, ty le nay o nguoi lon chi la 30%. Co le, tre em chua co co che doi pho du tot doi voi cac yeu to nhu nhung loi treu choc, lang ma gay ton thuong ve the chat va tinh cam nhu nguoi truong thanh.


Dieu tri PTSD

Dieu tri bang thuoc: Ngay nay, cac thuoc chong tram cam SSRI duoc su dung rong rai trong dieu tri PTSD. Hieu qua toi da cua thuoc xuat hien sau 12 tuan dieu tri. Tuy nhien nhu do noi tren, benh PTSD can duoc dieu tri lau dai, tu 6 - 18 thang. Co truong hop benh man tinh phai dieu tri trong nhieu nam. Cac thuoc hay dung la sertralin, fluvoxamin, paroxetin, fluoxetin...


Thuoc chong tram cam ba vong thuong dung la clomipramin. Sau bon tuan dieu tri bang thuoc chong tram cam ba vong, benh nhan giam tram cam, lo au, ngu tot, giam ac mong, nhung cac trieu chung xa lanh khong thuyen giam. Sau 8 tuan dieu tri trieu chung xa lanh moi thuyen giam ro ret.


Lieu phap tam ly: Cac ky thuat khac nhau cua lieu phap nhan thuc va hanh vi dang duoc su dung rong rai trong dieu tri benh PTSD. Ca lieu phap hanh vi va lieu phap nhan thuc chi cho ket qua ro rang khi ap dung dieu tri 6 thang. Noi chung lieu phap nhan thuc va hanh vi phai duoc tien hanh trong mot nam moi cho hieu qua toi da. Nguoi ta co the ket hop voi dieu tri bang thuoc de tang hieu qua dieu tri cho benh nhan PTSD.


PGS.TS. Bui Quang Huy (Chu nhiem khoa Tam than, Benh vien Quan y 103)


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

DANH BẠ PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn thuốc

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

ĐỊA CHỈ NHÀ THUỐC

Chi tiết từng ngõ, phố, quận, huyện

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN SỨC KHỎE HỮU ÍCH

Các tin y tế cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Giá Thuốc www.giathuoc.vn Hà Nội, Việt Nam 123 ABC VN-HN 10000 VN ‎0912121212