Các biến chứng do áp-xe gan

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
- Áp-xe gan là sự hình thành ổ mủ trong tổ chức gan, ổ mủ có thể to hoặc nhỏ, đơn độc hay nhiều ổ mủ khác nhau. Áp-xe gan là một bệnh nguy hiểm vì có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Các biến chứng do áp-xe gan

Trong các bệnh nhiễm khuẩn ở gan mật thì áp-xe gan là một trong những  bệnh tương đối phổ biến ở nước ta. Có nhiều nguyên nhân gây ra căn bệnh này như do vi khuẩn, nấm, ký sinh vật… Trong phạm vi bài này chúng tôi chỉ đề cập đến hai loại áp-xe gan chủ yếu và điển hình hay gặp ở nước ta, đó là áp-xe gan do amip và áp-xe gan do vi khuẩn.


Áp-xe gan do amip

Bệnh do amip ở nước ta khá phổ biến bởi khí hậu nhiệt đới, thích hợp cho sự phát triển của amip. Bệnh do amip chủ yếu là ở ruột đại tràng, có thể gây thành các vụ dịch, trong một số ít trường hợp, amip có thể chui qua thành ruột đến gan gây áp - xe gan, đây là áp-xe phổ biến nhất, chiếm khoảng 80% trường hợp áp- xe gan ở nước ta.


Các biến chứng do áp-xe ganỔ áp – xe trong gan


Tác nhân gây bệnh


Entemoeba vegetative histolytica, thể này ăn hồng cầu và là thể gây bệnh. Thể này lại phân thành hai thể nhỏ:


- Thể nang hoặc kén có thể sống lâu trong môi trường thiên nhiên, 15 ngày ở nước 18ºC, 10 ngày trong phân, 24 giờ ở môi trường khô, loại này kháng với nhiều hoá chất và dịch dạ dày, tuy nhiên thể này không gây thành dịch.


- Thể vegetatative luôn thay đổi hình dạng, trong môi trường tự nhiên nó rất yếu nhưng rất nguy hiểm vì có thể gây thành các vụ dịch trong cộng đồng.


Các biến chứng do áp-xe ganEntemoeba histolytica gây bệnh áp xe-gan.


Chẩn đoán


Chẩn đoán lâm sàng: Dựa trên tam chứng Fontan là chính. Đôi khi chỉ có hai triệu chứng: Gan to đau và sốt, hoặc sốt đi kèm với biểu hiện đau ở vùng gan. Điểm đau ở kẽ liên sườn rất có giá trị trong chẩn đoán lâm sàng.


Tiền sử bệnh nhân bị lỵ hoặc đang có hội chứng lỵ: Điều này rất có giá trị trong chẩn đoán áp-xe gan do amip.


Các triệu chứng cận lâm sàng: Bệnh nhân thường có hội chứng nhiễm trùng rõ.


Chụp Xquang phổi: Cho thấy cơ hoành phải lên cao, di động kém, có thể có dịch màng phổi.


Siêu âm, chụp cắt lớp vi tính giúp xác định tổn thương chính xác và có  phương án điều trị thích hợp cũng như tiên lượng bệnh.


Chọc dò, chọc hút dưới siêu âm giúp chẩn đoán nguyên nhân gây áp-xe do amip hay vi khuẩn.


Xét nghiệm mủ: Để nuôi cấy, tìm amip qua soi kính hiển vi, làm xét nghiệm PCR - đây là phản ứng rất nhạy để chẩn đoán amip trong ổ áp-xe.


Biến chứng

Áp-xe gan do amip có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm gây tử vong nếu bệnh nhân đến muộn.


Biến chứng do vỡ ổ áp-xe

Vỡ vào phổi và màng phổi: Do ổ áp-xe ở đỉnh gan phải, gây thủng cơ hoành và vỡ thẳng vào phổi gây ộc mủ hoặc khạc mủ.


Vỡ vào màng ngoài tim: Gây triệu chứng giống như suy tim hay ép tim rất nguy hiểm, nếu không can thiệp kịp thời có thể gây tử vong do ép tim cấp.


Vỡ vào ổ bụng gây viêm phúc mạc toàn thể: Biến chứng này hay gặp, nếu không can thiệp kịp thời bệnh nhân có thể tử vong do sốc nhiễm khuẩn.


Vỡ vào ống tiêu hoá: Vào dạ dày gây nôn ra mủ, ra máu, vào đại tràng gây đi ngoài mủ, máu kéo dài.


Vỡ vào thành bụng, rò ra ngoài thành bụng, trường hợp này ít gặp.


Biến chứng do nung mủ kéo dài và bội nhiễm ổ áp-xe: Hiện nay ít gặp vì các phương tiện chẩn đoán cho phép phát hiện áp-xe gan từ rất sớm.


Điều trị

Ngày nay nhờ thuốc chống amip có hiệu quả, ngay cả khi đã hình thành ổ áp - xe gan rồi, do đó điều trị nội khoa vẫn là chính, chỉ định mổ dẫn lưu ngày càng hạn chế.


Siêu âm giúp chẩn đoán bệnh áp – xe gan.Siêu âm giúp chẩn đoán bệnh áp – xe gan.


Các thuốc nhóm 5 metroimidazol (klion, flagyl, secnidazol….) ra đời trong những năm gần đây có tác dụng mạnh, lại có thể dùng đường uống và đường tiêm, dung nạp thuốc tốt nên thường được sử dụng trong điều trị áp-xe gan do amip.


Dùng thuốc chống amip đơn thuần: Thuốc thường được chỉ định dùng cho các thể từ nhẹ đến nặng với ổ áp - xe có đường kính 10 cm nhưng đến sớm (dưới 1 tháng). Thời gian dùng các thuốc diệt amip trung bình 10 ngày, có trường hợp 20 ngày, tuỳ vào loại thuốc diệt amip.


Chọc hút mủ phối hợp với thuốc chống amip trong các trường hợp điều trị bằng các thuốc trên không hiệu quả; Ổ áp-xe to, đường kính trên 10 -12cm (đánh giá trên siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính).


Mổ dẫn lưu phối hợp với thuốc diệt amip: Ngày nay chỉ định mổ dẫn lưu ngày càng thu hẹp, chỉ giới hạn trong một số trường hợp cụ thể như: Điều trị chọc hút mủ không hiệu quả; khi có biến chứng nguy hiểm: Vỡ vào màng phổi, màng ngoài tim…; khi ổ áp-xe quá lớn.


Nhờ có sự phát triển của các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, các loại kháng sinh có hiệu quả nên việc chẩn đoán, điều trị áp-xe gan do vi khuẩn hiệu quả hơn, tỷ lệ tử vong giảm hẳn.


Phòng bệnh

Đối với cộng đồng: Cấm dùng phân tươi để trồng trọt, cung cấp nước sạch cho người dân, thực hiện ăn chín, uống sôi, nếp sống hợp vệ sinh; phát hiện và điều trị những người lành mang mầm bệnh.


Đối với cá nhân: Rửa tay trước khi ăn, rau quả sống cần rửa sạch, không ăn thức ăn để lâu, thức ăn không được che đậy, chỉ uống nước sạch bảo đảm hợp vệ sinh. Nếu bị lỵ amip đại tràng cần điều trị triệt để.


Áp-xe gan do vi khuẩn

So với áp-xe gan do amip, áp-xe gan do vi khuẩn ít gặp hơn nhiều, ở nước ta chưa có số liệu thống kê chính xác. Theo số liệu nước ngoài, ở châu Âu tỷ lệ mắc bệnh khoảng 7-20 người cho 100.000 người nhập viện.


Trong những năm gần đây nhờ có sự phát triển của các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, các loại kháng sinh có hiệu quả nên việc chẩn đoán, điều trị áp – xe gan do vi khuẩn hiệu quả hơn nhiều, tỷ lệ tử vong giảm hẳn.


Vi khuẩn gây bệnh

Các vi khuẩn thường gặp trong ổ áp-xe gồm: Trước tiên là các tụ cầu, thường đứng một mình không phối hợp với các vi khuẩn khác. Liên cầu và cầu khuẩn ruột thường gặp trong áp-xe đa vi khuẩn. Tụ cầu vàng, liên cầu tan huyết hay gặp trong chấn thương và một số vi khuẩn thuộc gram âm (-) ái khí, vi khuẩn kỵ khí…


Chẩn đoán

Chỉ 10% có bệnh cảnh điển hình: Sốt, vàng da, gan to và đau… còn lại là bệnh cảnh không điển hình như chỉ có sốt, có hoặc không có các triệu chứng không điển hình khác như kém ăn, khó chịu, sút cân, buồn nôn, đau bụng, đau ngực, khó thở.


Triệu chứng cận lâm sàng: Tăng bạch cầu, tăng bilirubin máu, tăng AST, tăng phosphatase kiềm.


Chẩn đoán hình ảnh: Giống như áp-xe gan do amip.


Chọc hút ổ áp-xe dưới siêu âm: Nuôi cấy mủ yếm khí và ái khí, có giá trị khẳng định chẩn đoán.


Biến chứng: Giống như áp-xe gan do amip.


Điều trị: Về cơ bản tương tự như áp-xe gan do amip. Dùng kháng sinh đơn thuần với các áp-xe gan kích thước nhỏ do trực trùng ái khí gram âm (-), streptococie, vi khuẩn kỵ khí như bacteroid fragilis, thường dùng phối hợp với metronidazol, tốt nhất dùng theo kháng sinh đồ, thời gian điều trị 7 -14 ngày. Chọc hút mủ dẫn lưu phối hợp với kháng sinh. Khác với áp - xe gan do amip, việc chọc hút cần tiến hành sớm hơn.


Mổ dẫn lưu phối hợp với kháng sinh, khi chọc hút không kết quả mới phải mổ dẫn lưu. Phác đồ điều trị giống như với áp-xe gan do amip.


BSCKII. Đinh Quý Minh


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Các biến chứng do áp-xe gan

- Áp-xe gan là sự hình thành ổ mủ trong tổ chức gan, ổ mủ có thể to hoặc nhỏ, đơn độc hay nhiều ổ mủ khác nhau. Áp-xe gan là một bệnh nguy hiểm vì có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.


Cac bien chung do ap-xe gan


- Ap-xe gan la su hinh thanh o mu trong to chuc gan, o mu co the to hoac nho, don doc hay nhieu o mu khac nhau. Ap-xe gan la mot benh nguy hiem vi co the gay ra nhieu bien chung nghiem trong.


Trong cac benh nhiem khuan o gan mat thi ap-xe gan la mot trong nhung  benh tuong doi pho bien o nuoc ta. Co nhieu nguyen nhan gay ra can benh nay nhu do vi khuan, nam, ky sinh vat… Trong pham vi bai nay chung toi chi de cap den hai loai ap-xe gan chu yeu va dien hinh hay gap o nuoc ta, do la ap-xe gan do amip va ap-xe gan do vi khuan.


Ap-xe gan do amip

Benh do amip o nuoc ta kha pho bien boi khi hau nhiet doi, thich hop cho su phat trien cua amip. Benh do amip chu yeu la o ruot dai trang, co the gay thanh cac vu dich, trong mot so it truong hop, amip co the chui qua thanh ruot den gan gay ap - xe gan, day la ap-xe pho bien nhat, chiem khoang 80% truong hop ap- xe gan o nuoc ta.


Cac bien chung do ap-xe ganO ap – xe trong gan


Tac nhan gay benh


Entemoeba vegetative histolytica, the nay an hong cau va la the gay benh. The nay lai phan thanh hai the nho:


- The nang hoac ken co the song lau trong moi truong thien nhien, 15 ngay o nuoc 18ºC, 10 ngay trong phan, 24 gio o moi truong kho, loai nay khang voi nhieu hoa chat va dich da day, tuy nhien the nay khong gay thanh dich.


- The vegetatative luon thay doi hinh dang, trong moi truong tu nhien no rat yeu nhung rat nguy hiem vi co the gay thanh cac vu dich trong cong dong.


Cac bien chung do ap-xe ganEntemoeba histolytica gay benh ap xe-gan.


Chan doan


Chan doan lam sang: Dua tren tam chung Fontan la chinh. Doi khi chi co hai trieu chung: Gan to dau va sot, hoac sot di kem voi bieu hien dau o vung gan. Diem dau o ke lien suon rat co gia tri trong chan doan lam sang.


Tien su benh nhan bi ly hoac dang co hoi chung ly: Dieu nay rat co gia tri trong chan doan ap-xe gan do amip.


Cac trieu chung can lam sang: Benh nhan thuong co hoi chung nhiem trung ro.


Chup Xquang phoi: Cho thay co hoanh phai len cao, di dong kem, co the co dich mang phoi.


Sieu am, chup cat lop vi tinh giup xac dinh ton thuong chinh xac va co  phuong an dieu tri thich hop cung nhu tien luong benh.


Choc do, choc hut duoi sieu am giup chan doan nguyen nhan gay ap-xe do amip hay vi khuan.


Xet nghiem mu: De nuoi cay, tim amip qua soi kinh hien vi, lam xet nghiem PCR - day la phan ung rat nhay de chan doan amip trong o ap-xe.


Bien chung

Ap-xe gan do amip co the gay ra nhieu bien chung nguy hiem gay tu vong neu benh nhan den muon.


Bien chung do vo o ap-xe

Vo vao phoi va mang phoi: Do o ap-xe o dinh gan phai, gay thung co hoanh va vo thang vao phoi gay oc mu hoac khac mu.


Vo vao mang ngoai tim: Gay trieu chung giong nhu suy tim hay ep tim rat nguy hiem, neu khong can thiep kip thoi co the gay tu vong do ep tim cap.


Vo vao o bung gay viem phuc mac toan the: Bien chung nay hay gap, neu khong can thiep kip thoi benh nhan co the tu vong do soc nhiem khuan.


Vo vao ong tieu hoa: Vao da day gay non ra mu, ra mau, vao dai trang gay di ngoai mu, mau keo dai.


Vo vao thanh bung, ro ra ngoai thanh bung, truong hop nay it gap.


Bien chung do nung mu keo dai va boi nhiem o ap-xe: Hien nay it gap vi cac phuong tien chan doan cho phep phat hien ap-xe gan tu rat som.


Dieu tri

Ngay nay nho thuoc chong amip co hieu qua, ngay ca khi da hinh thanh o ap - xe gan roi, do do dieu tri noi khoa van la chinh, chi dinh mo dan luu ngay cang han che.


Sieu am giup chan doan benh ap – xe gan.Sieu am giup chan doan benh ap – xe gan.


Cac thuoc nhom 5 metroimidazol (klion, flagyl, secnidazol….) ra doi trong nhung nam gan day co tac dung manh, lai co the dung duong uong va duong tiem, dung nap thuoc tot nen thuong duoc su dung trong dieu tri ap-xe gan do amip.


Dung thuoc chong amip don thuan: Thuoc thuong duoc chi dinh dung cho cac the tu nhe den nang voi o ap - xe co duong kinh 10 cm nhung den som (duoi 1 thang). Thoi gian dung cac thuoc diet amip trung binh 10 ngay, co truong hop 20 ngay, tuy vao loai thuoc diet amip.


Choc hut mu phoi hop voi thuoc chong amip trong cac truong hop dieu tri bang cac thuoc tren khong hieu qua; O ap-xe to, duong kinh tren 10 -12cm (danh gia tren sieu am hoac chup cat lop vi tinh).


Mo dan luu phoi hop voi thuoc diet amip: Ngay nay chi dinh mo dan luu ngay cang thu hep, chi gioi han trong mot so truong hop cu the nhu: Dieu tri choc hut mu khong hieu qua; khi co bien chung nguy hiem: Vo vao mang phoi, mang ngoai tim…; khi o ap-xe qua lon.


Nho co su phat trien cua cac phuong phap chan doan hinh anh hien dai, cac loai khang sinh co hieu qua nen viec chan doan, dieu tri ap-xe gan do vi khuan hieu qua hon, ty le tu vong giam han.


Phong benh

Doi voi cong dong: Cam dung phan tuoi de trong trot, cung cap nuoc sach cho nguoi dan, thuc hien an chin, uong soi, nep song hop ve sinh; phat hien va dieu tri nhung nguoi lanh mang mam benh.


Doi voi ca nhan: Rua tay truoc khi an, rau qua song can rua sach, khong an thuc an de lau, thuc an khong duoc che day, chi uong nuoc sach bao dam hop ve sinh. Neu bi ly amip dai trang can dieu tri triet de.


Ap-xe gan do vi khuan

So voi ap-xe gan do amip, ap-xe gan do vi khuan it gap hon nhieu, o nuoc ta chua co so lieu thong ke chinh xac. Theo so lieu nuoc ngoai, o chau Au ty le mac benh khoang 7-20 nguoi cho 100.000 nguoi nhap vien.


Trong nhung nam gan day nho co su phat trien cua cac phuong phap chan doan hinh anh hien dai, cac loai khang sinh co hieu qua nen viec chan doan, dieu tri ap – xe gan do vi khuan hieu qua hon nhieu, ty le tu vong giam han.


Vi khuan gay benh

Cac vi khuan thuong gap trong o ap-xe gom: Truoc tien la cac tu cau, thuong dung mot minh khong phoi hop voi cac vi khuan khac. Lien cau va cau khuan ruot thuong gap trong ap-xe da vi khuan. Tu cau vang, lien cau tan huyet hay gap trong chan thuong va mot so vi khuan thuoc gram am (-) ai khi, vi khuan ky khi…


Chan doan

Chi 10% co benh canh dien hinh: Sot, vang da, gan to va dau… con lai la benh canh khong dien hinh nhu chi co sot, co hoac khong co cac trieu chung khong dien hinh khac nhu kem an, kho chiu, sut can, buon non, dau bung, dau nguc, kho tho.


Trieu chung can lam sang: Tang bach cau, tang bilirubin mau, tang AST, tang phosphatase kiem.


Chan doan hinh anh: Giong nhu ap-xe gan do amip.


Choc hut o ap-xe duoi sieu am: Nuoi cay mu yem khi va ai khi, co gia tri khang dinh chan doan.


Bien chung: Giong nhu ap-xe gan do amip.


Dieu tri: Ve co ban tuong tu nhu ap-xe gan do amip. Dung khang sinh don thuan voi cac ap-xe gan kich thuoc nho do truc trung ai khi gram am (-), streptococie, vi khuan ky khi nhu bacteroid fragilis, thuong dung phoi hop voi metronidazol, tot nhat dung theo khang sinh do, thoi gian dieu tri 7 -14 ngay. Choc hut mu dan luu phoi hop voi khang sinh. Khac voi ap - xe gan do amip, viec choc hut can tien hanh som hon.


Mo dan luu phoi hop voi khang sinh, khi choc hut khong ket qua moi phai mo dan luu. Phac do dieu tri giong nhu voi ap-xe gan do amip.


BSCKII. Dinh Quy Minh


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

DANH BẠ PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn thuốc

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

ĐỊA CHỈ NHÀ THUỐC

Chi tiết từng ngõ, phố, quận, huyện

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN SỨC KHỎE HỮU ÍCH

Các tin y tế cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Giá Thuốc www.giathuoc.vn Hà Nội, Việt Nam 123 ABC VN-HN 10000 VN ‎0912121212