Từ trường hợp tử vong do viêm tụy cấp: Căn bệnh này nguy hiểm thế nào?

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
- Viêm tụy cấp (acute pancreatitis) là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột. Biểu hiện có thể nhẹ nhưng có thể nặng hoặc rất nặng gây rối loạn chức năng nhiều cơ quan và nguy hiểm hơn là đe dọa mạng sống của người bệnh.
Từ trường hợp tử vong do viêm tụy cấp: Căn bệnh này nguy hiểm thế nào?

Đặc điểm của tuyến tụy

Tuyến tụy nằm ở giữa vùng bụng và được bao quanh bởi dạ dày, gan, lá lách, túi mật và ruột non; nằm sau dạ dày sát thành sau của ổ bụng. Tuyến tụy là một bộ phận của hệ tiêu hóa và hệ thống nội tiết. Có chiều dài khoảng 15, 24cm, bằng phẳng, có hình dạng giống như chữ J. Tụy gồm có ba phần: đầu tụy, đuôi tụy và thân tụy. Đầu tụy nằm sát đoạn tá tràng D2 và đuôi tụy kéo dài đến sát lá lách. Ống tụy (ống Wirsung) nằm dọc suốt chiều dài của tụy và dẫn lưu dịch tụy đổ vào đoạn D2 của tá tràng. Chỗ ống tụy nối vào tá tràng gọi là bóng Vater. Ống mật chủ thường kết hợp với ống tụy tại bóng Vater. Vì nơi đổ ra của ống tụy và ống túi mật là cùng một nơi nên vị trí đó gọi là cơ vòng Oddi.


Tuyến tụy có chức năng sản xuất các kích thích tố insulin và glucagon. Insulin giúp cơ thể hấp thụ glucose có trong máu, làm giảm lượng đường trong máu và cho phép các tế bào của cơ thể sử dụng glucose cho năng lượng. Insulin được sản xuất ra sau khi ăn protein và đặc biệt là sau khi ăn carbohydrate, làm tăng lượng đường trong máu. Trái ngược với insulin, glucagon làm tăng mức độ đường trong máu. Vì vậy, có sự kết hợp hài hòa giữa insulin và glucagon để duy trì mức độ thích hợp của đường máu. Bên cạnh đó, tụy còn có chức năng ngoại tiết (sản xuất và tiết các dịch tiêu hóa). Sau khi thức ăn vào dạ dày, các enzym tiêu hóa được gọi là dịch tụy đi qua nhiều ống dẫn nhỏ để đến ống tụy chính và sau đó đến ống dẫn mật. Ống mật lấy dịch vào túi mật, trộn với mật để hỗ trợ tiêu hóa.


Viêm tụy cấp nguy hiểm thế nào?Tuyến tụy sản xuất insulin và glucagon.


Nguyên nhân viêm tụy cấp

Bệnh viêm tụy cấp tính, ở các nước phương Tây, sỏi mật và lạm dụng rượu là nguyên nhân của 80% các trường hợp viêm tụy cấp phải nhập viện. Ở Việt Nam, ngoài nguyên nhân do sỏi mật, uống nhiều rượu, bia còn có một nguyên nhân quan trọng khác là do giun chui ống mật - tụy. Bởi vì, nước ta người nhiễm giun và mắc bệnh giun chiếm tỷ lệ khá cao, nhất là giun đũa, giun kim, giun móc, trong đó giun đũa chui ống mật không phải là hiếm gặp. Mặt khác, tỷ lệ mắc bệnh sỏi mật ở nước ta khá cao. Viêm tụy cấp do sỏi mật thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới (bởi tỷ lệ phụ nữ bị sỏi mật chiếm tỷ lệ cao hơn nam giới). Ngoài ra, có nhiều yếu tố thuận lợi làm xuất hiện viêm tụy cấp như tăng mỡ máu, tổn thương tụy do phẫu thuật ổ bụng đụng chạm vào tụy hoặc nội soi hoặc do chấn thương tụy với mọi nguyên nhân (tác động ngoại lực, tai nạn giao thông), hội chứng cường giáp, tăng nồng độ canxi trong máu, sốc kéo dài (làm giảm tưới máu đến tụy), viêm tụy do di truyền hoặc do ghép thận hoặc sử dụng nội tiết tố estrogen hoặc thuốc lợi tiểu furosemide và thuốc ức chế miễn dịch azathioprine.


Triệu chứng viêm tụy cấp

Đau bụng vùng trên rốn là dấu hiệu đặc trưng nhất. Đau bụng dữ dội và thường lan ra sau lưng. Hiếm gặp hơn, đau xuất hiện ở vùng hạ vị. Nếu viêm tụy cấp do sỏi mật hoặc do giun, đau thường xuất hiện đột ngột và nhanh chóng đạt đến cường độ dữ dội chỉ trong vòng vài phút. Khi cử động mạnh, thở sâu đều làm tăng đau. Đau bụng có thể tồn tại liên tục trong vòng vài ngày. Có thể xuất hiện nhiễm trùng (sốt) trong viêm tụy cấp do rượu và thường đến muộn sau 5-7 ngày. Ngoài ra, có thể xuất hiện sưng và tăng cảm giác đau thành bụng, buồn nôn, nôn mửa, trướng bụng, mạch nhanh, vàng da hoặc có thể có dấu xuất huyết nội hay các mảng bầm tím ở quanh rốn hay vùng hông. Thể nặng, xuất huyết, hoại tử, các triệu chứng toàn thân nặng với hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc, bụng trướng và đau lan rộng (có thể có dấu bụng ngoại khoa). Nếu không cấp cứu kịp thời tính mạng người bệnh sẽ bị đe dọa.


Mặc dù không có một xét nghiệm máu nào đặc hiệu cho chẩn đoán viêm tụy cấp, tuy nhiên, kết hợp các xét nghiệm này sẽ nâng cao giá trị của từng xét nghiệm như xét nghiệm đánh giá sự gia tăng men amylase, siêu âm tụy, chụp CT, chụp cộng hưởng từ là rất cần thiết.


Sự nguy hiểm của viêm tụy cấp cần hết sức cảnh giác

Viêm tụy cấp có thể tạo điều kiện cho các enzym hoạt hóa và các chất độc như cytokine tràn ra ngoài tụy và đổ vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, sốc nhiễm trùng và lan sang các bộ phận khác vô cùng nguy hiểm. Chất độc cũng có thể được hấp thu từ ổ bụng vào mạch bạch huyết và sau đó vào máu gây nên tụt huyết áp, nhiễm trùng huyết (một bệnh rất nặng) và tổn thương các cơ quan bên ngoài ổ bụng.



Lời khuyên của thầy thuốc

Khi nghi ngờ viêm tụy cấp hoặc giun chui ống mật cần được đưa đến bệnh viện ngay để được khám và chẩn đoán xác định càng sớm càng tốt, tránh biến chứng. Người bệnh, người nhà không nên tự chẩn đoán, không tự mua thuốc điều trị.

Để phòng bệnh, không nên uống nhiều rượu, bia. Nên tẩy giun theo định kỳ (6 tháng/lần) theo chỉ định của bác sĩ khám bệnh. Khi bị sỏi mật cần tích cực điều trị, bởi vì, sỏi mật ngoài biến chứng viêm tụy cấp còn gây nhiều biến chứng nguy hiểm khác không thể xem thường.




PGS.TS.BS. Bùi Khắc Hậu


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Từ trường hợp tử vong do viêm tụy cấp: Căn bệnh này nguy hiểm thế nào?

- Viêm tụy cấp (acute pancreatitis) là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột. Biểu hiện có thể nhẹ nhưng có thể nặng hoặc rất nặng gây rối loạn chức năng nhiều cơ quan và nguy hiểm hơn là đe dọa mạng sống của người bệnh.


Tu truong hop tu vong do viem tuy cap: Can benh nay nguy hiem the nao?


- Viem tuy cap (acute pancreatitis) la tinh trang tuyen tuy bi viem dot ngot. Bieu hien co the nhe nhung co the nang hoac rat nang gay roi loan chuc nang nhieu co quan va nguy hiem hon la de doa mang song cua nguoi benh.


Dac diem cua tuyen tuy

Tuyen tuy nam o giua vung bung va duoc bao quanh boi da day, gan, la lach, tui mat va ruot non; nam sau da day sat thanh sau cua o bung. Tuyen tuy la mot bo phan cua he tieu hoa va he thong noi tiet. Co chieu dai khoang 15, 24cm, bang phang, co hinh dang giong nhu chu J. Tuy gom co ba phan: dau tuy, duoi tuy va than tuy. Dau tuy nam sat doan ta trang D2 va duoi tuy keo dai den sat lá lach. Ong tuy (ong Wirsung) nam doc suot chieu dai cua tuy va dan luu dich tuy do vao doan D2 cua ta trang. Cho ong tuy noi vao ta trang goi la bong Vater. Ong mat chu thuong ket hop voi ong tuy tai bong Vater. Vi noi do ra cua ong tuy va ong tui mat la cung mot noi nen vi tri do goi la co vong Oddi.


Tuyen tuy co chuc nang san xuat cac kich thich to insulin va glucagon. Insulin giup co the hap thu glucose co trong mau, lam giam luong duong trong mau va cho phep cac te bao cua co the su dung glucose cho nang luong. Insulin duoc san xuat ra sau khi an protein va dac biet la sau khi an carbohydrate, lam tang luong duong trong mau. Trai nguoc voi insulin, glucagon lam tang muc do duong trong mau. Vi vay, co su ket hop hai hoa giua insulin va glucagon de duy tri muc do thich hop cua duong mau. Ben canh do, tuy con co chuc nang ngoai tiet (san xuat va tiet cac dich tieu hoa). Sau khi thuc an vao da day, cac enzym tieu hoa duoc goi la dich tuy di qua nhieu ong dan nho de den ong tuy chinh va sau do den ong dan mat. Ong mat lay dich vao tui mat, tron voi mat de ho tro tieu hoa.


Viem tuy cap nguy hiem the nao?Tuyen tuy san xuat insulin va glucagon.


Nguyen nhan viem tuy cap

Benh viem tuy cap tinh, o cac nuoc phuong Tay, soi mat va lam dung ruou la nguyen nhan cua 80% cac truong hop viem tuy cap phai nhap vien. O Viet Nam, ngoai nguyen nhan do soi mat, uong nhieu ruou, bia con co mot nguyen nhan quan trong khac la do giun chui ong mat - tuy. Boi vi, nuoc ta nguoi nhiem giun va mac benh giun chiem ty le kha cao, nhat la giun dua, giun kim, giun moc, trong do giun dua chui ong mat khong phai la hiem gap. Mat khac, ty le mac benh soi mat o nuoc ta kha cao. Viem tuy cap do soi mat thuong gap o phu nu nhieu hon nam gioi (boi ty le phu nu bi soi mat chiem ty le cao hon nam gioi). Ngoai ra, co nhieu yeu to thuan loi lam xuat hien viem tuy cap nhu tang mo mau, ton thuong tuy do phau thuat o bung dung cham vao tuy hoac noi soi hoac do chan thuong tuy voi moi nguyen nhan (tac dong ngoai luc, tai nan giao thong), hoi chung cuong giap, tang nong do canxi trong mau, soc keo dai (lam giam tuoi mau den tuy), viem tuy do di truyen hoac do ghep than hoac su dung noi tiet to estrogen hoac thuoc loi tieu furosemide va thuoc uc che mien dich azathioprine.


Trieu chung viem tuy cap

Dau bung vung tren ron la dau hieu dac trung nhat. Dau bung du doi va thuong lan ra sau lung. Hiem gap hon, dau xuat hien o vung ha vi. Neu viem tuy cap do soi mat hoac do giun, dau thuong xuat hien dot ngot va nhanh chong dat den cuong do du doi chi trong vong vai phut. Khi cu dong manh, tho sau deu lam tang dau. Dau bung co the ton tai lien tuc trong vong vai ngay. Co the xuat hien nhiem trung (sot) trong viem tuy cap do ruou va thuong den muon sau 5-7 ngay. Ngoai ra, co the xuat hien sung va tang cam giac dau thanh bung, buon non, non mua, truong bung, mach nhanh, vang da hoac co the co dau xuat huyet noi hay cac mang bam tim o quanh ron hay vung hong. The nang, xuat huyet, hoai tu, cac trieu chung toan than nang voi hoi chung nhiem trung nhiem doc, bung truong va dau lan rong (co the co dau bung ngoai khoa). Neu khong cap cuu kip thoi tinh mang nguoi benh se bi de doa.


Mac du khong co mot xet nghiem mau nao dac hieu cho chan doan viem tuy cap, tuy nhien, ket hop cac xet nghiem nay se nang cao gia tri cua tung xet nghiem nhu xet nghiem danh gia su gia tang men amylase, sieu am tuy, chup CT, chup cong huong tu la rat can thiet.


Su nguy hiem cua viem tuy cap can het suc canh giac

Viem tuy cap co the tao dieu kien cho cac enzym hoat hoa va cac chat doc nhu cytokine tran ra ngoai tuy va do vao o bung gay viem phuc mac, soc nhiem trung va lan sang cac bo phan khac vo cung nguy hiem. Chat doc cung co the duoc hap thu tu o bung vao mach bach huyet va sau do vao mau gay nen tut huyet ap, nhiem trung huyet (mot benh rat nang) va ton thuong cac co quan ben ngoai o bung.



Loi khuyen cua thay thuoc

Khi nghi ngo viem tuy cap hoac giun chui ong mạt can duoc dua den benh vien ngay de duoc kham va chan doan xac dinh cang som cang tot, tranh bien chung. Nguoi benh, nguoi nha khong nen tu chan doan, khong tu mua thuoc dieu tri.

De phong benh, khong nen uong nhieu ruou, bia. Nen tay giun theo dinh ky (6 thang/lan) theo chi dinh cua bac sĩ kham benh. Khi bi soi mat can tich cuc dieu tri, boi vi, soi mat ngoai bien chung viem tuy cap con gay nhieu bien chung nguy hiem khac khong the xem thuong.




PGS.TS.BS. Bui Khac Hau


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

DANH BẠ PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn thuốc

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

ĐỊA CHỈ NHÀ THUỐC

Chi tiết từng ngõ, phố, quận, huyện

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN SỨC KHỎE HỮU ÍCH

Các tin y tế cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Giá Thuốc www.giathuoc.vn Hà Nội, Việt Nam 123 ABC VN-HN 10000 VN ‎0912121212